Gaeilge
CURACLAM GAEILGE
RANGANNA 1 - 6
Fealsúnacht Teagaisc
- Múintear Gaeilge do na daltaí de bharr gurb í príomhtheanga na tíre seo í. Go ginearálta, múintear na dara teangacha ón gcéad lá(6 bhliain+). Déantar é seo chun :
- Dearcadh dearfach a spreagadh i leith daoine de chultúir agus teangacha éagsúla.
- Tuiscint daonna a chothú tré chumas a fhorbairt chun dearcadh dhaoine eile a thuiscint.
- Cumas fisiciúla an ghasúra a fhorbairt chun fuaimeanna a dhéanamh nach bhfuil le fáil ina theanga dhúchasach – agus é seo a dhéanamh sula dtosnaíonn an cumas sin ag laghdú go suntasach (12 bliain+).
Aithnítear in oideachas Steiner go gcabhraíonn gníomhaíocht teangan le cruthú na norgáin a úsáidtear i dtáirgeadh teangan.Aithnítear freisin nach bhfoghlaimíonn gasúir focail aonair ach go bhfoghlaimíonn siad teanga i gcnuasacht fuaime.Cabhraíonn dhá-theangachas nó trí-theangachas le smaoineamh cliathánach agus so-lúbthach. Ní thosnaitear ar léamh ná scríobh go dtí Rang 4 (10 mbliana+).
Modhanna Teagaisc
Tugtar na páistí isteach ar an teanga i dtosach tré iad a thabhairt i dteangmháil leis an teanga, agus de réir a chéile tosnaítear ag déanamh staidéar agus anailís ar a bhfuil dhá phiocadh suas acu. I rith na chéad trí bliana bíonn an gasúr sáite sa teanga taobh istigh de chomhthéacs na ranga ina mbíonn a bhfurmhór dhá leanúint tré Ghaeilge(an dara teanga). Tugtar na gasúir isteach ar raon leathan gníomhaíochtaí, beannachtaí bunúsacha, bhéarsai, dánta, rannta comhaireamh, amhráin agus cluichí; atá dírithe ar iad a thabhairt isteach ar an teanga gan aon ghá a bheith le aistriúcháin ná míniúcháin.
Chomh luath is atá cnuasacht curtha le chéile sa chéad trí nó cheithre rang, tugtar ábhair nua isteach go leanúnach, de réir mar atá an bun-ábhar dhá athrú agus dhá leathnú amach. Chomh maith le obair bhéil, déanann na gasúir dramaíocht bríomhar ar gach cinéal eachtra.
Dá bharr seo, níl aon ghá do na gasúir tuiscint a bheith acu ar a gcloiseann agus a n-athránn siad. I rith na hama seo, bíonn deis acu mothálacht a fhorbairt do fhuaimeanna an dara teanga ar shlí nach mbeadh féideartha níos déanaí. Is páirt an-thábhachtach í seo den chóras Steiner. Déantar an múineadh go hiomlán tríd an bhfocal labhartha – m.sh. orduithe, ceist agus freagra, amhránaíocht agus aithriseoireacht, agus go minic bíonn geáitseaíocht, geamaireacht agus scileanna eile dhá núsáid. Is féidir píosaí fada agallaimh a chur de ghlan mheabhair, agus ar an gcaoi seo tagann na gasúir ar raon leathan foclóra agus structúir gramadaigh ar shlí neamh-fhoirmeálta. Go deimhin, i rith na chéad trí bliana, tugtar na gasúir isteach de réir a chéile ar na bunchlocha gramadaigh, chomh maith le chnuasach leathan de fhocail choitianta.
Rang 1
Réamhrá
I rang 1 go dtí 3, foghlaimíonn na gasúir foclóir óna dtimpeallacht, castar amhráin agus imríonn siad cluichí ranga. Tógtar foclóir ó thimpeallacht na scoile agus an bhaile, chun bunús comhráití a chruthú. Tugann íomhánna fínscéalta taithi dóibh ar an ngramadach agus structúir a bheidh siad ag foghlaim níos déanaí, agus faigheann siad taithí shamhailteach ar ábhair a bheidh ina gcoincheapanna. Faoi dheireadh Rang 3, bítear tosnaithe ar scríobh agus léamh.
Amhráin eipiciúil.
Rannta.
Gníomh-amhráin.
Méar-chluichí.
Comhaireamh bun-uimhreacha.
Baill choirp.
Cúrsaí laethúil (m.sh. "Cad is ainm duit? – n is ainm dom. Cá bhfuil tú id’ chónaí"? ) Cluichí cainte cnuasach ("an bhfuil/tá, nach bhfuil/níl……..cén sórt")
Cuspóirí
Go mbeadh na páistí ábalta déileáil le:
- Na gnáthdhathanna
- Na gnáthrudaí sa seomra ranga
- Na baill choirp
- Na laethanta, na míosa, agus na séasúir.
- Bunuimhreacha (go dtí fiche)
- Go mbeadh na páistí in ann ceisteanna shimplí a fhreagairt agus orduithe shimplí a thuiscint.
Rang a Dó
Clár
Forbairt a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí ó Rang 1 agus cur leo (filíocht, amhráin thradisiúnta, gnáthrudaí sa seomra ranga, orduithe), aithriseoireacht na mbunuimhreacha, agus na horduimhreacha.
Na míosa
An timpeallacht nadúrtha (cnoc, abhainn, bláth, an ghealach srl)
Éadaí
Gnáth-ghníomhaíochtaí an lae
Éisteacht le scéalta shimplí
Aithris scéalta shimplí
Caint futhu fhéin (lá breithe, aois, clann – tá deartháir amháin agam)
Úsáid forainmneacha (cad is ainm duit/dó/di srl)
Cuspóirí
- Ag deireadh Rang a Dó ba cheart go mbeadh an chuid is mó de na gasúir in ann:
- Na míosa a rá de ghlan mheabhair
- Ainmneacha na bpríomh ghnéithe sa nádúr a lua
- Comhaireamh go dtí a céad
- Na horduimhreacha a rá go dtí a deich
- Ceisteanna shimplí a fhreagairt futhu féin (cén aois thú….. cathain a bhfuil do lá breithe….. cá bhfuil tú i do chónaí….. cad is ainm do do dheartháir/athair/máthair)
- Structúir abairtí shimplí a chur le chéile (an bhfuil/ba mhaith/cén fáth)
- Scéalta shimplí a leanúint
- Gnáth-rudaí sa bhaile agus sa seomra ranga a lua
Rang a Trí
Clár
Leanacht leis an obair ar agallaimh
Uimhreacha
Dathanna
Áiteanna (cathair, sráidbhaile, paróiste, tír)
Slite taistil
Éadaí
An t-am
Orduithe níos deacra
Bia
Leaganacha cainte
Scéalta shimpli
Aithris agus foghlaim páirteanna i ndramaí
Briathra agus aimsireacha
Bhéarsaí chun rialacha gramadaí a chleachtadh
Na príomh réamhfhocail
Cuspóirí
- Faoi dheireadh Rang 3 go mbeadh taithí ag an gcuid is mó de na páistí ar:
- Gnáthchinéalacha, éadaí,agus troscáin
- Cúrsaí taistil, áiteanna, agus treonna
- Am an lae (maidin, tráthnóna, oíche srl), am an chloig (uair, ceathrú, nóiméad),
- Inscne
- Bheith in ann páirt níos mó a ghlacadh I gcomhraí (m.sh. i scéal aithinte, leanacht leis an scéal)
- Úsáid níos líofa de structúr abairte
- Aithint na ngnáth-bhfocal ceisteach
- Aithint na bpríomh forainmneacha (mé, tú, srl)
- Aithint na naidiachtaí sealbhacha (mo, do)
- Aithint na bhforainmneacha réamhfhoclacha (fúm, liom, tharam srl)
Rang a Ceathair
Réamhrá
Ag timpeall a deich mbliana d’aois sroicheann páistí leibhéal nua féin-aithne. Bíonn gá acu pearsanú a dhéanamh ar gach ar fhoghlaim siad mar ghrúpa.Tugtar isteach scríobh mar bhreacadh síos níos pearsanta ar gach a bhfuil bailithe sa gcuimhne cnuasach. Ag úsáid ábhair a cuireadh de ghlan mheabhair sna chéad trí ranganna, tugtar isteach scríobhneoireacht sa nGaeilge.Foghlaimíonn na páistí conas foclóir atá acu cheana féin a aithint sa scríobhneoireacht.Roimh scríobh priondáilte a thabhairt isteach, léigheann siad an rud a scríobhann siad féin.
I Rang 4, foghlaimíotar bun-structúr, agus cleachtaíotar ainmfhocail agus briathra simplí.Tógtar abairtí samplacha ón raon cainte i gcomhra ranga.Bíonn canadh, aithriseoireacht, agallaimh shimplí agus cluichí focail fós mar bhun-chloch de na ranganna.Cé go mbíonn aithris agus athrá fós mar pháirt thábhachtach den fhoghlaim, ba cheart go dtosnódh páistí ag aithint tréithe litríochta, críoch focail, leagan iolra d’fhocail srl.
Clár
Scríobh agus léamh bhéarsaí, filíocht agus amhráin atá foghlamta cheana féin.Litríocht, deachtú gairid, gramadach bunúsach, an aimsir láithreach de na gnáth bhriathra, ainmfhocail, nathanna cainte, aidiachtaí, réamhfhocail, úsáid den uimhir uatha agus den uimhir iolra, forainmneacha ceisteach.Cur síos ar ainmhithe, an aimsir, gnáthrudaí sa bhaile.
Cuspoirí
Bheith in ann:
- A n-ainmneacha féin agus gnáth fhocail a scríobh
- Focail agus abairtí atá cleachtaithe a léamh go cruinn
- Cur síos a dhéanamh ar ábhar shimplí
- Ainmfhocail, briathra agus aidiachtaí a aithint
- Inscne gnáth fhocail a aithint
- An uimhir iolra de ghnáth ainmfhocail a thabhairt
- Abairtí shimplí a chur le chéile
Rang a Cúig
Réamhrá
Faoi aois a 11, ba cheart go mbeadh meabhair mhaith rithimiúil ag gasúir. Baineann siad taitneamh as aithriseoireacht dánta cuíosach fada, agus is féidir leo amhráin chasta a chanadh.Tré cur leis na structúir shimplí a foghlamaíodh i Rang 4, spreagtar a dtuiscint den ghramadach.Bítear ag díriú isteach ar fhoghlaim agus cleachtadh foclóra nua.Is féidir anois an chéad leabhar léamh a thosnú. Cleachtadh cainte, comhraí ceist agus freagra, agus dánta éagsúla foghlamta de ghlan-mheabhair tré athrá iad na bunchlocha de chaomhnú fabhraíocht shoiléar, chomh maith le daingniú foclóra. Chomh luath is atá structúir nua gramadaí pléite, cleachtaithe agus tuigthe ag na gasúir, scríobhann an gasúr cúntas shimplí de na bunrialacha i gcóipleabhar speisealta- i mBéarla.Coinníotar an cóipleabhar gramadaigh go dtí Rang 8 Is é an dramaíocht ceann de na slite is fearr chun suim ranga a chothú.
Clár
Amhráin agus filíocht
Dramaí
Scéalta
Cleachtadh léamh
Ceisteanna shimplí faoi scéalta a fhreagairt(labhartha agus scríofa)
Briathra neamhrialta
Aimsireacha briathra
Reimhniú briathra
Na tuisil
Réamhfhocail
Dobhriathra
Scrúdú foclóra
Deachtú
Cuspóirí
Cumas na bpáistí a spreagadh chun:
- Ceisteanna shimplí faoi théacsanna a fhreagairt
- Píosaí beaga de scéalta a athrá
- Aithint agus úsáid an aimsir láithreach, aimsir chaite agus aimsir fháistineach de bhriathra foghlamta
- Bheith meabhrach de na difríochtaí idir structúr abairtí i mBéarla agus i nGaeilge
Rang a Sé
Réamhrá
Is i rang a sé a thagann tús le teacht chun sleachta na bpáistí.Ag an staid seo bíonn gá le intleacht na ngasúir a chur ag plé le structúirí coincheapúla na teangan.Is gá dhóibh foghlaim conas theacht ar fhoclóir i mbealach níos comhfhiosaí.
Ag an bpointe seo, is féidir le gasúir ciall a bhaint as réimhniú briathra, díclaonta, aidiachtaí, úsáid téarmaíocht cosúil le ginideach, ainmneach srl.
Ó thaobh an teanga labhartha de, siad drámaíocht, filíocht laochta agus greann cuid de na rudaí is mó a spreagann daltaí.
Ag an bpointe seo, bíonn ar mhúinteoir a bheith ag plé le réimse leathan ábaltachtaí sa rang.Ba cheart éagsúlacht ceachtanna a bheith ann chun feiliúint don réimse seo.Ní chiallaíonn sé seo áfach, gur gá an rang a roinnt suas.
Clár
Amhráin agus filíocht
Scéalta a léamh
Ceisteanna agus freagraí in agallaimh agus i scéalta
Tosnú le leabhar gramadaí
Cleachtadh ar ghramadach atá déanta cheana féin
Cuspóirí
Na páistí a bheith in ann:
* Cur síos níos líofa a dhéanamh orthu féin agus ar a gcomhthimpeallacht
* Labhairt níos líofa faoi théacsanna atá léighte sa rang
* Gramadach atá cleachtaithe cheana a aithint, agus a bheith ábalta sampla a thabhairt
* Na téarmaí gramadach a thuiscint